Στήριξη στα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας & στην Απεργία Πείνας – Για τη ζωή!
Τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελούν εδώ και δεκαέξι χρόνια μια ζωντανή κοινότητα ανθρώπων που οργανώθηκαν από-τα-κάτω για να υπερασπιστούν τη ζωή τους, τη γειτονιά τους και την αξιοπρέπειά τους. Δεν είναι ούτε εγκαταλελειμμένο σύμπλεγμα κτιρίων, ούτε «πρόβλημα προς διαχείριση», ούτε χώρος προς αξιοποίηση από κρατικούς και ιδιωτικούς εργολαβικούς μηχανισμούς. Είναι ένας ιστορικός και κοινωνικός τόπος, μια αυτόνομη αστική κοινότητα, που διασώζεται καθημερινά από τους ίδιους τους κατοίκους του.
Η κοινότητα γεννήθηκε το 2010 μέσα σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής αναταραχής και μνημονιακής επίθεσης ως απάντηση στη διάλυση των κοινωνικών δεσμών, στη φτώχεια και στην εγκατάλειψη. Οι κάτοικοι μέσα από συλλογικούς αγώνες εκδίωξαν τις ναρκομαφίες που λυμαίνονταν την περιοχή με την ανοχή της Γ.Α.Δ.Α., διαμόρφωσαν καταστατικό συνύπαρξης και οικοδόμησαν ένα πλαίσιο ισότητας, συμμετοχής και αλληλοσεβασμού. Εκεί όπου το κράτος απέτυχε να εγγυηθεί στοιχειώδεις συνθήκες ασφάλειας και κοινωνικής συνοχής, η κοινότητα τις οικοδόμησε συλλογικά.
Σήμερα, στα Προσφυγικά ζουν περίπου 400 άνθρωποι: 50 παιδιά, ηλικιωμένοι, πρόσφυγες και μετανάστες 27 διαφορετικών εθνικοτήτων, άστεγοι, ασθενείς και εργαζόμενοι, αποτελώντας το μαζικότερο εγχείρημα αυτόνομης στεγαστικής κοινότητας στη χώρα. Όλοι-ες συμμετέχουν ισότιμα στη συλλογική ζωή μέσω της γενικής συνέλευσης. Η κοινότητα λειτουργεί αυτοδιαχειριζόμενα, χωρίς μεσάζοντες, χωρίς τη λογική της ανάθεσης και χωρίς κρατικά ή ιδιωτικά οφέλη.
Σε μια πόλη όπου τα ενοίκια εκτοξεύονται, η επισφάλεια στέγασης γενικεύεται και η κοινωνική κατοικία παραμένει ουσιαστικά ανύπαρκτη, τα Προσφυγικά αποτελούν έμπρακτη απάντηση στη στεγαστική κρίση. Αποδεικνύουν ότι η στέγη μπορεί να οργανωθεί ως κοινωνικό δικαίωμα και όχι ως εμπόρευμα. Την ίδια στιγμή, η επιδιωκόμενη «ανάπλαση» εντάσσεται σε μια συνολικότερη πολιτική εξευγενισμού και εκτόπισης των λαϊκών στρωμάτων από το κέντρο της πόλης, προς όφελος του real estate, του τουρισμού και των επενδυτικών συμφερόντων.
Παράλληλα, μέσα σε αυτά τα χρόνια, συγκροτήθηκαν δομές κοινωνικής αυτάρκειας, ωφέλειας και πολιτικής ενδυνάμωσης που στηρίζουν όχι μόνο την κοινότητα αλλά και την ευρύτερη γειτονιά των Αμπελοκήπων:
- Δομές Εκπαίδευσης & Υγείας: Παιδικό στέκι, αυτοοργανωμένος βρεφονηπιακός σταθμός, κοινωνικό φαρμακείο και δομή υγείας.
- Πραγματική Κοινωνική Στήριξη: Δομή φιλοξενίας καρκινοπαθών και συνοδών του νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας» και ομάδα αλληλεγγύης αστέγων που τρέφει δεκάδες ανθρώπους καθημερινά.
- Αυτάρκεια & Πολιτισμός: Συλλογικός φούρνος “Berkin Elvan”, γυναικεία δομή ενδυνάμωσης, τεχνική ομάδα αναστήλωσης, βιβλιοθήκη και συλλογικό καφενείο.
Οι δομές αυτές λειτουργούν αδιάλειπτα εδώ και χρόνια, με εθελοντική εργασία και συλλογική ευθύνη, απαντώντας σε κοινωνικές ευθύνες που το κράτος αρνείται συστηματικά να αναλάβει.
Τα Προσφυγικά αποτελούν ταυτόχρονα ζωντανό κοινωνικό χώρο και ιστορικό-αρχιτεκτονικό μνημείο της εργατικής και προσφυγικής Αθήνας. Η διατήρησή τους δεν είναι αποτέλεσμα κρατικής μέριμνας αλλά καθημερινής φροντίδας της κοινότητας σε αντίθεση με τη σκόπιμη εγκατάλειψη δεκαετιών που στόχευε στη φυσική τους απαξίωση.
Η κυβερνητική πρόταση περί «κοινωνικών κατοικιών» για συνοδούς καρκινοπαθών αποτελεί ένα κυνικό επικοινωνιακό τέχνασμα. Τα Προσφυγικά είναι ήδη μια κοινωνική κατοικία. Αποτελούν παράδειγμα έμπρακτης στέγασης ευάλωτων ομάδων στο κέντρο της Αθήνας τη στιγμή που δεκάδες χιλιάδες δημόσια ακίνητα παραμένουν σκοπίμως κλειστά και αναξιοποίητα. Το σχέδιο της Περιφέρειας για χρηματοδότηση 15 εκατομμυρίων ευρώ μέσω ΕΣΠΑ δεν αφορά στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς ούτε τις κοινωνικές ανάγκες αλλά στην εκχώρηση δημόσιου χώρου σε εργολαβικά συμφέροντα και στη βίαιη εκτόπιση των κατοίκων.
Το σχέδιο εκκένωσης και «ανάπλασης» των Προσφυγικών εκκινεί θεσμικά από το καλοκαίρι του 2025, με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Αττικής και μια χρηματοδότηση μέσω ΕΣΠΑ, με προβλεπόμενο χρονικό ορίζοντα έξι μηνών για την απομάκρυνση των κατοίκων. Στην εν λόγω Σύμβαση εμπλέκονται δημόσιοι φορείς και υπηρεσίες χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με την de facto κοινότητα, παρά το γεγονός ότι τα κτίρια αποτελούν διατηρητέο μνημείο και ζωντανό κοινωνικό ιστό. Οι ισχυρισμοί περί ετοιμορροπίας, εγκατάλειψης και «ανομίας» καταρρίπτονται καθημερινά από την πραγματικότητα της συλλογικής φροντίδας, της τεχνικής συντήρησης και της κοινωνικής οργάνωσης που διασφαλίζει την ασφάλεια και τη συνοχή της κοινότητας χωρίς καταστολή και επιτήρηση.
Οι κάτοικοι έχουν συγκροτήσει Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία και έχουν καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση ανακαίνισης των κτιρίων βασισμένη σε ίδια μέσα, αυτοχρηματοδότηση και τεχνική στήριξη μηχανικών και επιστημόνων. Η πρόταση προβλέπει σταδιακή αποκατάσταση με χαμηλό κόστος, σεβασμό στον διατηρητέο χαρακτήρα των κτιρίων και, κυρίως, χωρίς απομάκρυνση των κατοίκων. Αυτό αποτελεί μια ρεαλιστική, κοινωνικά δίκαιη και τεχνικά τεκμηριωμένη λύση.
Ως πολιτική συλλογικότητα Αυτενέργεια αναγνωρίζουμε στα Προσφυγικά την ενσάρκωση των αρχών μας: την Άμεση Δημοκρατία και την Κοινωνική Αυτονομία.
Τα Προσφυγικά εντάσσονται σε ένα παγκόσμιο ρεύμα κοινοτικών μορφών οργάνωσης σε οικισμούς και γειτονιές, από το Μίλτον Παρκ του Καναδά έως το Acapatzingo στο Μεξικό. Είναι η «μαγιά» για αυτόνομες μορφές ζωής που περιορίζουν την οικονομία του κέρδους και την υποτάσσουν στην αλληλεγγύη και τη δημόσια διαχείριση των κοινών αγαθών. Εκεί όπου η πολιτική δεν ασκείται ως διαχείριση και ανάθεση αλλά ως καθημερινή συλλογική πρακτική, ευθύνη και συμμετοχή. Στα πλαίσια της κοινωνικής αυτομόρφωσης για το εν λόγω ζήτημα, σας προτείνουμε να παρακολουθήσετε προηγούμενη εκδήλωση που διοργανώσαμε, όπου παρουσιάζεται η αξία των Προσφυγικών από τους ίδιους τους κατοίκους και άλλα παραδείγματα «Αυτόνομων κοινοτήτων στο αστικό πεδίο» https://aftenergeia.gr/aftonomes-kinotites-sto-astiko-pedio-ichitiko-vinteo-ekdilosis/.
Η επίθεση που δέχεται η κοινότητα μέσα στο 2026 είναι μια επίθεση στο κοινωνικό φαντασιακό όλων μας. Αποτελεί επικίνδυνο προηγούμενο για κάθε αυτοοργανωμένο χώρο, για κάθε γειτονιά που αντιστέκεται στην εκτόπιση και την τουριστικοποίηση. Η εκκένωσή τους θα έχει ανυπολόγιστες συνέπειες για την υγεία και τη ζωή των παιδιών, των ηλικιωμένων και των ασθενών που ζουν εκεί.
Η απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χαντζή, κατοίκου των Προσφυγικών, από τις 5/2/2026, αποτελεί πράξη έσχατης πολιτικής ευθύνης απέναντι σε μια κοινωνία που σιωπά. Θέτει το ίδιο του το σώμα ως ανάχωμα στην κρατική αυθαιρεσία και υπενθυμίζει το ανθρώπινο κόστος της καταστολής.
Στηρίζουμε τον δίκαιο αγώνα της ΣΥ.ΚΑ.ΠΡΟ. και στεκόμαστε στο πλευρό όλων των κατοίκων.
Απαιτούμε:
- Την άμεση ακύρωση της Σύμβασης της Περιφέρειας.
- Την αναγνώριση της αυτοοργανωμένης πρότασης ανακαίνισης από την ΑΜΚΕ των κατοίκων.
- Τη διασφάλιση του δικαιώματος παραμονής όλων των κατοίκων.
Καλούμε κάθε συλλογικότητα και κάθε άνθρωπο:
- Να σπάσει την κρατική προπαγάνδα.
- Να σταθεί έμπρακτα στο πλευρό της κοινότητας.
- Να συμμετάσχει σε δράσεις, παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες υπεράσπισης των Προσφυγικών.
Τα Προσφυγικά δεν είναι πρόβλημα προς διαχείριση.
Είναι λύση απέναντι στην κοινωνική διάλυση.
Κάτω τα χέρια από τα Προσφυγικά.
Η αλληλεγγύη και η αυτοοργάνωση δεν εκκενώνονται.
Από την πολιτική συλλογικότητα ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑ
με την Άμεση Δημοκρατία για την Ατομική και Κοινωνική Αυτονομία
